Thứ Năm, 2 tháng 5, 2013

CHÙM THƠ XƯỚNG HỌA (TỪ LÊ THIÊN MINH KHOA)

Thứ tư, tháng năm 1

Chùm thơ xướng họa: CẢM HOÀI (21 bài họa). LÊ THIÊN MINH KHOA và các thi hữu: Mặc Phương Tử, Huỳnh Mai Trang, Xuân Lộc, Phan Thị Thanh Minh, Vĩnh Hoàng, Lê Bá Lộc, Trần Văn Hạng, Hồ Trọng Trí, Lê Văn Thanh, Hồ Hắc Hải, Lê Trường Hưởng, Nguyễn Thanh Bá, Nguyễn Thanh Xuân (2), Thanh Dạ, Tạ Anh Ngôi , Trần Ngộ, Lê Chí Phóng, Lê Đăng Mành, LÊ GIAO VĂN, Nguyễn Tường

tạp chí TIẾNG QUÊ HƯƠNG: Bài thơ CẢM HOÀI của LÊ THIÊN MINH KHOA đăng trên tiengquehuong.blog.yahoo trước đây được nhiều diễn đàn văn nghệ trong nước: Tri Âm Các, Văn Nghệ Quảng Trị, thoduonghanoi, datdung, thoduongdatviet, vandanvn.net, thanhda, thpt-camkhe-phutho, ruoulanghopngontuyet, triancuocdoi, langhopnamhong..., hoặc dẫn nguồn về đăng lại mời họa vận hoặc tổng hợp lại thành chùm thơ xướng họa lên trang mời độc giả, thi hữu thưởng lãm... Tạp chí TQH và lethienminhkhoa xin chân thành cám ơn BBT các diễn đàn cùng các thi hữu đã đồng điệu họa thơ và xin dẫn nguồn đăng lại 21 bài họa (có biên tập lại tựa để tránh lỗi mạ đề) từ các trang mạng đó (trước đây, tiengquehuong.blog. yahoo cũng chỉ đăng từng bài hoặc nhóm bài họa trên các entry riêng)

Lê Thiên Minh Khoa ở Nhà Sáng Tác Đà Lạt

Chùm thơ xướng họa:

CẢM HOÀI. LÊ THIÊN MINH KHOA và 21 thi hữu: Mặc Phương Tử, Huỳnh Mai Trang, Xuân Lộc, Phan Thị Thanh Minh, Vĩnh Hoàng, Lê Bá Lộc, Trần Văn Hạng, Hồ Trọng Trí, Lê Văn Thanh, Hồ Hắc Hải, Lê Trường Hưởng, Nguyễn Thanh Bá, Nguyễn Thanh Xuân(2), Thanh Dạ, Tạ Anh Ngôi, Trần Ngộ, Lê Chí Phóng, Lê Đăng Mành, LÊ GIAO VĂN, Nguyễn Tường

Xướng:
LÊ THIÊN MINH KHOA.

CẢM HOÀI

Có phải đi rồi đi mãi đâu !
Người đi để lại những đêm thâu
Mòn khuya chỉ một mình em thức
Nhầu tóc còn bao nửa sợi sầu
Nhìn ngọn Chứa Chan chan chứa nhớ
Trông dòng Thương Bạc bạc thương đau
Chừ tang thương quá, thương thương lắm
Chưa thấy trùng dương đã trắng đầu!

LTMK

Họa 1:
MẶC PHƯƠNG TỬ.

NHƯ GIỌT TRĂNG SƯƠNG

Bạc dấu rêu còn biết hỏi đâu

Vo tròn nỗi nhớ nát canh thâu !

Đàn treo gác lạnh buồn tơ phím

Ý đọng dòng khuya vỡ mạch sầu.

Lệ sử còn thơm tình sử thắm

Cung đời vẫn nhịp khối đời đau!

Đêm đêm bóng nhỏ hoài tâm sự

Từng giọt trăng sương điểm mái đầu.

Long Xuyên, 28 tháng 5.2012
MẶC PHƯƠNG TỬ.

Họa 2:
Huỳnh Mai Trang

HOÀI CẢM .

Người về thoáng chốc lại đi đâu?
Thoát rơi ngầy ngật suốt canh thâu
Lối xưa tím ngắt bằng lăng nhớ
Đường cũ vàng hoe suối lạnh sầu
Bên nọ Núi Ông ông Núi nhớ
Phía nầy Bà Đội đội mà đau
Xa cách muôn trùng, xa cách mãi
Bao giờ trở lại thưở ban đầu !

Huỳnh Mai Trang, An Giang.

Họa 3:

XUÂN LỘC

CHỜ ANH

Tìm cả trong mơ chẳng thấy đâu

Mong nhau mòn mỏi suốt canh thâu

Trước sân vắng vẻ cành hoa tủi

Dưới mái cô liêu một bóng sầu

Ngắm núi Bài Thơ thơ thổn thức

Trông dòng Tam Bạc bạc niềm đau

Dẫu lòng nhung nhớ bao mong nhớ

Em nguyện chờ anh đến bạc đầu!

XUÂN LỘC, Hà Nội

Họa 4:
PHAN THỊ THANH MINH

NHỚ XƯA

Từ ngày đưa tiễn mãi về đâu
Trằn trọc đêm dài đến sáng thâu
Chợt tỉnh cồn cào khơi nỗi khát
Vừa mơ thổn thức gợi cơn đau
Đến hồ Than Thở thở than nhớ
Nhớ bạn ngẩn ngơ ngơ ngẩn sầu
Biết đến bao giờ ta gặp lại
Như ngày xưa ấy thuở xanh đầu !...
PHAN THỊ THANH MINH, Hà Nội

Họa 5:
Vĩnh Hoàng

NHỚ THƯƠNG

Người đã đi xa, xa tít đâu

Để ta mòn mỏi, trắng canh thâu

Cam Ly, ly cách, ngăn dòng thảm

Tình Ái, ái ân, lạnh gối sầu

Nhìn bóng Hương Giang, vàng nỗi nhớ

Trông đồi Đỉnh Ngự, tím lòng đau

Trời Tây ngoảnh lại, xa xuôi quá

Chớ ngại trùng khơi, sóng bạc đầu.

Vĩnh Hoàng, BR_ VT

Họa 6:
Lê Bá Lộc

HẸN ƯỚC

Hẹn ước mà chi chẳng tới đâu

Thương yêu quằn quại suốt canh thâu

Trăng soi ngõ trúc khơi niềm nhớ

Gió réo vườn cau gợi giọt sầu

Một thuở xa rồi hương dấu ái

Hai đường cách biệt cuộc tình đau

Em đem gío bụi cài lên tóc

Để tháng ngày mong bạc mái đầu .

Lê Bá Lộc- USA

Họa 7:
Trần Văn Hạng

NHỚ

Góc bể chân trời em ở đâu ?
Nhớ thương thao thức suốt canh thâu
Đêm đông ngóng đợi lòng đau thắt
Ngày hạ chờ mong dạ tủi sầu
Ngồi ngắm Chợ Phiên phiên chợ vắng
Luống trông Thành Cổ cổ thành đau
Cuộc đời dâu bể tang thương quá
Chưa chín nồi kê đã bạc đầu!...
Trần Văn Hạng, Đông Hà

Họa 8:
HỒ TRỌNG TRÍ

NHỚ CAO NGUYÊN.

Đà Lạt nghĩa tình chẳng lạt đâu!
Người ơi, nhung nhớ suốt canh thâu!
Xuân Hương lưu luyến hương xuân muộn
Than Thở thở than dạ khúc sầu.
Thổ mộ ngân vang nghe ảo não
Ngàn thông réo rắt chạnh niềm đau.
Nỗi buồn vời vợi cao cao ngút
Ngấn bụi thời gian   trắng mái đầu.
                  HỒ TRỌNG TRÍ
        Kim Long,Châu Đức, BRVT

Họa 9:
Lê Văn Thanh

CẢM HOÀI

(Bằng trắc nguyên vận)

Đi rồi!... Em đã đi về đâu

Để lại trần gian vạn nốt sầu!

Nuốt lệ ngỡ đau trăng thổn thức

Ngăn lòng tưởng tiếc trắng canh thâu

Bốn phương trời đất đất trời nhớ

Muôn dặm hải hồ hồ hải đau

Tình vẫn yêu càng yêu lắm lắm

Tóc xanh sương bạc muối tiêu đầu!

   Lê Văn Thanh, BR- VT

Họa 10:
     HỒ HẮC HẢI

   HOÀI CẢM

Bất ngờ em nở bỏ đi đâu
Đau thắt tâm can những mối sầu!

Nhìn ngọn hải đăng khơi nỗi nhớ

Ngó cơn sóng dữ gợi buồn đau

Đêm khuya thao thức tâm dằn vặt

Sáng dậy ngẩn ngơ tóc bạc đầu

Khắc khoải tiếc thương tình cách biệt

Ngày ngày tháng tháng trắng đêm thâu

                    HỒ HẮC HẢI
                   Quận 8 - TP. Hồ Chí Minh

Họa 11:
Lê Trường Hưởng

  ĐẾN BẠC ĐẦU!

Em đã đi rồi đến tận đâu ?
Để anh thao thức suốt canh thâu
Lòng dâng dâng ngập niềm thương nhớ
Dạ đắm đắm sâu nỗi hận sầu
Hồng Lĩnh lĩnh bao điều nuối tiếc
Lam Giang giang lắm chuyện buồn đau
Tình yêu chung thủy yêu chung thủy
Còn giữ vẹn nguyên đến bạc đầu!
Lê Trường Hưởng

Họa 12:
Nguyễn Thanh Bá

KỶ NIỆM ĐẦU

Gĩa biệt nhau rồi người ở đâu ?

Để buồn gối lẻ thức canh thâu

Đường hoang màu nắng chừng phai nhạt

Vườn lạnh sắc hoa cũng héo sầu

Nhìn thác Ba Lòng lòng quạnh quẽ

Ngắm trăng Vỹ Dạ dạ buồn đau

Chiều nương cánh nhạn mờ sương núi

Vương đọng trong ta kỷ niệm đầu .

Nguyễn Thanh Bá

Họa 13:

Nguyễn Thanh Xuân

Quê xưa

Quê kiểng tôi nghèo ai biết đâu

Chăn đơn gió thốc trắng canh thâu

Gió lùa cháy mặt kêu chi khổ

Nước đạp treo chân biết mấy sầu

Lúa lũ cuốn trôi, trôi quá xót

Người tràn theo vớt, vớt thêm đau

Âm thầm chịu đựng đời cơ cực

Từ lúc trẻ thơ đến bạc đầu.

Mùa lũ 2012

Nguyễn Thanh Xuân, Hà Nội

Họa 14:

Thanh Dạ

NHỚ CỐ NHÂN

Ngày cũ bây giờ ở chốn đâu

Ta tìm trong mộng suốt canh thâu

Người ơi, thuở ấy đêm không ngủ

Bạn hỡi ngày xưa dạ đượm sầu

Chờ mỏi mòn hoài càng thấm khổ

Ngóng vô vọng mãi lại thêm đau

Hễ còn xa cách còn mong đợi

Nỗi nhớ như sương nhuộm mái đầu

T.D

Làng Hóp 03h00’ 09-10-2012

Họa 15:
Nguyễn Thanh Xuân

Chờng⁽¹⁾ cưới

(Họa mượn vận bằng từ cổ Quảng Trị)

Ơi eng⁽²⁾thợ mộc dờ⁽³⁾ eng đâu⁽⁴⁾

Chờng cưới tui ⁽⁵⁾ ưng đục mộộng⁽⁶⁾ thâu

Khít rịt, trơn tru, rờ⁽⁷⁾ mới sướng

Hở hang, dam dở⁽⁸⁾ ngó thêm sầu

Lắp thang cứng, cứng ngồi khôông⁽⁹⁾ lọi⁽¹⁰⁾

Trãi vạt⁽¹¹⁾ êm, êm nằm đợ⁽¹²⁾ đau

Dún⁽¹³⁾ thử mà nghe kêu trẹo tréc

Coi dư⁽¹⁴⁾ chưa! Mần⁽¹⁵⁾ lại từ đẩu.

Nguyễn Thanh Xuân

Chú thích: Từ cổ Quảng Trị:

1, Giường; 2, Anh; 3, Nhờ 4, Làm, đóng 5, Tôi 6, Mộng 7,Sờ, 8, Nham nhở 9, Không 10, Gãy 11, Giát giường 12, Đỡ 13, Nhún; 14, Như 15,

Họa 16:
Tạ Anh Ngôi

BIỆT LY

Người đã bỏ đi mãi tận đâu

Để ta thương nhớ suốt canh thâu

Đêm tàn sương lạnh thêm thao thức

Trăng khuyết gió lay gợi cảm sầu

Lên núi Đá Chồng chồng đá nhớ

Ra hồ Than Thở thở than đau

Bao nhiêu nước mắt buồn ly biệt

Chờ đợi hoài mong bạc mái đầu!

Nhân Hưng, 5h ngày 11-10-2012

Tạ Anh Ngôi

Họa 17:
Trần Ngộ

Thủy chung

Kẻ đó người đây xa cách đâu

Mà sao vương vấn mãi ngàn thâu

Trăng treo sương tối làm hoa tủi

Gio gác mưa khuya khiến nụ sầu

Ngắm bóng mây bay bay nỗi nhớ

Trông màu tuyết phủ phủ niềm đau

Chao ôi! thương quá... ôi! thương quá

Ươc nguyện cùng anh tới bạc đầu

Trần Ngộ
bảo lộc lâm đồng

Họa 18:

Lê Chí Phóng

CẢM HOÀI

Đừng hỏi cách ly bởi tại đâu?

Để rồi trằn trọc suốt canh thâu

Bao đêm dài thở than than thở

Những tháng ròng sầu thảm thảm sầu

Lại lắm xót thương thương lại xót

Càng thêm suy nghĩ nghĩ càng đau

Tại anh tại ả nên suy thoái

Rối rắm ăn năn đến bạc đầu

Lê Chí Phóng

câu nhi . hải tân . hải lăng . quảng trị

Họa 19:
Lê Đăng Mành

YÊU MÃI!

Đã đi có biết chắc về đâu ?

Người ở sầu dâng lòng chạnh thâu

Vời vợi buồn thương lên xót cảm

Bời bời tiếc nuối nhói cung sầu

Nghìn trùng xa cách, cách nhung nhớ

Muôn dặm ngăn chia, chia nỗi đau

Dâu bể dòng đời tan tác quá

Thì yêu hơn thuở gặp ban đầu…!

Lê Đăng Mành

Hải Lăng, Quảng Trị

Họa 20:

LÊ GIAO VĂN .

NỖI LÒNG NGƯỜI ĐÀ LẠT

Đà lạt sương mờ đến tận đâu !

Mà sông Seine cuộn sóng canh thâu

Hồ chưa lắng xuống niềm tâm sự

Thông vội trườn cao mấy tán sầu

Hoa lũng “Tình Yêu” vừa chớm nở

Trăng lầu “Mộng Đẹp” rướm niềm đau

Người đi xa biệt chân mây trắng

Phố lạnh riêng ai tuyết nhuộm đầu.

LGV

Họa 21:
Nguyễn Tường

NHỚ MONG ĐÀ LẠT

Chưa dễ gì quên Đà Lạt đâu,
Từng ngày mong nhớ tựa ba thâu(*)
Kìa chiều sương xuống thông rung nhớ,
Nọ sáng mây lên suối chảy sầu.
Nhớ sắc Cúc Vàng vàng nuối tiếc,
Thương màu Phượng Tím tím hờn đau.
Ngày về mong quá mong mong quá,
Cho dẫu thời gian bạc mái đầu.

Nguyễn Tường, NY May 31, 2012

(*) thâu : mùa thứ ba, sau mùa hạ, trước mùa đông.
Nghĩa rộng : Năm. Một ngày đằng đẵng xem bằng ba thâu.
( Chú thích của TG )

BA PHI - NGHỆ NHÂN NÓI DÓC NỔI TIẾNG

Bác Ba Phi - nghệ nhân nói dóc nổi tiếng miền Tây

Ngôi sao – Thứ tư, ngày 01 tháng năm năm 2013

Qua khỏi trung tâm xã Khánh Hải, huyện Đầm Dơi (Cà Mau) gần 5 km, cuối con đường nhựa ở ấp Lung Tràm là nơi cố nghệ nhân dân gian Nguyễn Long Phi (bác Ba Phi) sinh sống đến cuối đời. Dân miền Tây không xa lạ với bác Ba Phi bởi ông là nhân vật trong văn học dân gian gắn liền với những mẩu chuyện cười đơn sơ, mộc mạc gắn với đồng bưng, sản vật rừng U Minh.

Căn nhà vách tôn nền đất này là nơi thờ nghệ nhân Ba Phi nhưng thường xuyên đóng cửa. Ảnh: Lin Ca

Tại hội thảo quốc tế về chuyện cười dân gian Ba Phi được Bộ Văn hóa - Thông tin tổ chức 10 năm trước, các nhà nghiên cứu đều cho rằng giá trị nghệ thuật của truyện cười Ba Phi mang đậm phong vị của làng quê Nam Bộ. Tiếng cười sảng khoái vui tươi, gắn chặt với đồng ruộng, chim thú, cây rừng; không châm chọc, đả kích các tầng lớp thống trị, nhưng giá trị nghệ thuật cao.

Cụ thể như chuyện rắn tát đìa bắt cá, chọi đá làm máy bay rơi, leo cây ớt té gãy chân, le le tập thể dục, cọp vào nhà ăn gia súc nên chủ nghĩ kế bắt chúa sơn lâm xay lúa, tàu rùa chạy nhanh như tàu máy, rắn hổ mây tát nước khô cả đìa cá, lúa nở dưới nước, nếp dẻo đến mức treo được con chó trên xiên nhà, chim chóc bay rần rần che mát cả góc trời, cá rô ăn xoài nhiều nên nấu canh chua không cần dầm me hay chuột vừa chắp tay sau đít vừa hứng lúa... Chuyện kể của bác Ba Phi về sản vật ở Lung Tràm hay vùng rừng U Minh cái gì cũng to lớn, vĩ đại.

Cảnh nghèo của con cháu bác Ba Phi

Hiện nay tại ấp Lung Tràm nơi Ba Phi lập nghiệp có 3 căn nhà lá đơn sơ, phía sau là mộ nghệ nhân với hai người vợ Trần Thị Lữ và Lữ Thị Cham (Cà Cham). Mộ của người vợ thứ 3, cũng là mẹ của ông Hải không có ở Lung Tràm vì sinh con được 3 năm, bà bỏ Ba Phi về quê Mỹ Tho (Tiền Giang).

Cha mẹ ông Phi ở Đồng Tháp Mười, bỏ xứ xuống vùng cực Nam Tổ quốc mưu sinh vào những năm 1880. Năm 1884, Nguyễn Long Phi sinh ra tại Rạch Mũi của huyện Cái Nước (Cà Mau). Mồ côi cha năm 15 tuổi, ông gánh vác mọi chuyện trong gia đình vì là con cả trong gia đình 5 anh em. Ở tuổi “bẻ gãy sừng trâu”, Phi cao lớn, có sức mạnh hơn trai tráng trong vùng. Khi ấy gia đình cơ cực, ngày đi khẩn hoang tìm miếng cơm manh áo nhưng đêm đến ông tham gia đờn ca vui vẻ với hàng xóm, được mọi người quý mến bởi tính tình vui vẻ, khẳng khái và hay kể chuyện làm lôi cuốn người nghe.

Di ảnh bác Ba Phi và đường vào khu mộ của ông. Ảnh: Lin Ca

Thấy Phi khỏe mạnh, thật thà nên Hương quản Tế giàu nhất vùng nhận vào làm công rồi gả ái nữ Trần Thị Lữ kém ông 6 tuổi. Tá điền gọi bà là Ba Lữ nên từ đó về sau mọi người gọi Phi bằng Ba Phi theo thứ của vợ. Thương rể siêng năng, cha vợ cắt đất cho Ba Phi đến 500 mẫu. Tương truyền khu đất ấy rộng từ ngã ba đường vào xã Khánh Hải chạy dài qua khỏi Lung Tràm. Sau đó ông hiến lại cho chính quyền, chừa hơn 50 ha cho con cháu canh tác đến tận bây giờ.

Sống với vợ cả không có con, đêm đêm Ba Phi kéo đờn não ruột. Sợ ông buồn, bà Lữ bàn cách cưới vợ cho chồng. Lúc đầu Ba Phi không đồng ý nhưng vợ nhiều lần nài nỉ nên ông đồng ý sống với cô gái Khmer. Ở được vài năm, Cà Cham sinh cho Ba Phi 3 người con gái rồi bệnh mất ở tuổi 24. Chiến tranh loạn lạc, Ba Phi mất đi hai đứa con gái, người còn lại đang sống ở huyện Trần Văn Thời.

Đối với con trai Nguyễn Tứ Hải, mẹ ông này gặp Ba Phi rồi mang bầu trong những lần Hương quản Tế cho rể chở cá bán cho vựa ở Mỹ Tho. Ông Hải có 5 người con, vợ là bà Nguyễn Thị Anh (81 tuổi) sống một mình vì mâu thuẫn với con gái lớn độc thân là bà Nguyễn Thị Dung.

Theo bà Dung, trước khi mất, cha bà đã chia đất đầy đủ cho 2 con gái, 3 con trai và mọi người đều có sổ đỏ. Khi Nhà nước đầu tư vào Lung Tràm, lên phương án xây nhà tưởng niệm bác Ba Phi thì mẹ bà xảy ra xung đột với các con vì nghe theo lời con gái thứ tư. Giận mẹ, bà Dung dựng nhà lá ở riêng, bán nước uống cho khách lỡ đường nhưng quán ế ẩm nên đóng cửa.

Cháu nội bác Ba Phi kể về cảnh nghèo và chuyện tranh chấp đất đai của gia đình. Ảnh: Lin Ca

Không qua lại với con gái lớn, bà Anh thường xuyên khóa cửa nhà đi đâu không ai rõ. Trong căn nhà vách tôn nền đất thờ Ba Phi với hai người vợ, di ảnh nghệ nhân đã bị gia chủ giấu mất.

"Chính quyền vận động mẹ mang di ảnh ông nội đặt lên bàn thờ nhưng không được. Mẹ tranh chấp đất với các con, tòa đã có phán quyết nhưng mẹ tiếp tục khiếu nại", bà Dung cho biết.

Chủ tịch UBND xã Khánh Hải Trần Triều Tiên khẳng định nguyên nhân chậm tiến độ xây dựng khu tưởng niệm bác Ba Phi là do gia đình bà Anh chưa giải quyết xong tranh chấp đất.

"Đường được trải nhựa đến nhà bác Ba Phi cho thấy Nhà nước rất quan tâm đến dự án mang ý nghĩa văn hóa của vùng. Đúng ra công trình xây dựng cùng lúc với khu tưởng niệm cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu ở Bạc Liêu nhưng vì gia đình tranh chấp đất nên chưa biết bao giờ khởi công", ông Tiên cho biết thêm.

Lin Ca

CHUYỆN BUỒN CỦA GIA ĐÌNH BÁC BA-PHI

Chuyện buồn của gia đình bác Ba Phi

VnExpress.net – 6 giờ trước

Sau nhiều năm lên kế hoạch xây dựng khu tưởng niệm bác Ba Phi, người nói dóc nổi tiếng miền Tây, cơ quan chức năng vẫn chưa thực hiện được do con cháu của ông chưa giải quyết xong tranh chấp đất.

Thửa đất cỏ mọc um tùm cạnh nhà bà Nguyễn Thị Anh là nơi bác Ba Phi cất nhà ở cùng con cháu đến cuối đời (hưởng thọ 80 tuổi). Căn nhà này có bàn thờ nghệ nhân dân gian nhưng di ảnh Ba Phi được chủ nhân gỡ xuống và thường xuyên khóa cửa ngoài. Ảnh: Duy Khang

Qua khỏi trung tâm xã Khánh Hải (Đầm Dơi, Cà Mau) gần 5 km, cuối con đường nhựa ở ấp Lung Tràm là nơi cố nghệ nhân dân gian Nguyễn Long Phi (bác Ba Phi) sinh sống đến cuối đời. Dân miền Tây không xa lạ với bác Ba Phi bởi ông là nhân vật trong văn học dân gian gắn liền với những mẩu chuyện cười mộc mạc.

Sinh năm 1884, đến tuổi "bẻ gãy sừng trâu", Phi cao lớn hơn người. Khi ấy gia đình cơ cực, ngày khẩn hoang tìm miếng cơm manh áo nhưng đêm đến ông tham gia đờn ca vui vẻ với hàng xóm. Ông được mọi người quý mến bởi tính tình vui vẻ, khảng khái và đặc biệt là luôn kể chuyện dí dỏm lôi cuốn người nghe.

Thấy Phi khỏe mạnh, thật thà nên Hương quản Tế giàu nhất vùng nhận vào làm công rồi gã ái nữ Trần Thị Lữ kém ông 6 tuổi. Tá điền gọi bà là Ba Lữ nên từ đó về sau mọi người gọi Phi bằng Ba Phi theo thứ của vợ. Thương rể siêng năng, cha vợ cắt đất cho Ba Phi đến 500 mẫu. Sau đó ông hiến lại cho chính quyền, chừa hơn 50 ha cho con cháu canh tác.

Bà Dung là cháu nội lớn nhất của bác Ba Phi. Ở tuổi 58, bà sống độc thân và cất nhà ở riêng vì tranh chấp đất với mẹ. Bà cho rằng nếu gia đình không mâu thuẫn nhau thì khu tưởng niệm bác Ba Phi đã được xây dựng. Ảnh: Duy Khang

Sống với vợ cả không có con, đêm đêm Ba Phi kéo đờn não ruột. Sợ ông buồn, bà Lữ bàn cách cưới vợ cho chồng. Lúc đầu Ba Phi không đồng ý nhưng vợ nhiều lần nài nỉ nên ông đồng ý ở với cô gái Khmer. Vài năm sau, Cà Cham sinh cho Ba Phi 3 người con gái rồi bệnh mất khi mới 24 tuổi. Chiến tranh loạn lạc, Ba Phi mất đi hai con gái, người còn lại đang sống ở huyện Trần Văn Thời.

Đối với con trai đích tôn Nguyễn Tứ Hải, mẹ ông này gặp Ba Phi rồi mang bầu trong những lần Hương quản Tế cho rể chở cá bán tận Mỹ Tho. Ông Hải có 5 người con, vợ là bà Nguyễn Thị Anh (81 tuổi) sống một mình vì mâu thuẫn với con gái lớn Nguyễn Thị Dung.

Theo bà Dung, trước khi mất cha bà đã chia đất đầy đủ cho 2 con gái, 3 con trai và mọi người đều có sổ đỏ. Khi Nhà nước đầu tư lộ nhựa vào Lung Tràm, lên phương án xây khu tưởng niệm bác Ba Phi thì mẹ bà xung đột với các con. Giận mẹ, bà Dung dựng nhà lá ở riêng.

Không qua lại với con gái lớn, bà Anh thường xuyên khóa cửa nhà đi đâu không ai rõ. Trong căn nhà vách tôn nền đất thờ Ba Phi với hai người vợ, di ảnh nghệ nhân có tài kể chuyện cường điệu gắn với đồng bưng miệt rừng U Minh đã bị gia chủ giấu mất. "Chính quyền vận động mẹ mang di ảnh ông nội đặt lên bàn thờ nhưng không được. Mẹ tranh chấp đất với các con, tòa đã có phán quyết nhưng mẹ tiếp tục khiếu kiện", bà Dung cho biết.

Đường vào khu mộ bác Ba Phi với 2 người vợ. Ảnh: Duy Khang

Trao đổi với VnExpress.net, Chủ tịch UBND xã Khánh Hải Trần Triều Tiên khẳng định nguyên nhân chậm tiến độ xây dựng khu tưởng niệm bác Ba Phi là do gia đình bà Anh chưa giải quyết xong tranh chấp đất. "Đường được trải nhựa đến nhà bác Ba Phi cho thấy Nhà nước rất quan tâm đến dự án mang ý nghĩa văn hóa của vùng. Đúng ra công trình xây dựng cùng lúc với khu tưởng niệm cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu ở Bạc Liêu nhưng vì gia đình bà Anh tranh chấp đất nên chưa biết bao giờ khởi công được", ông Tiên cho biết thêm.

Tại hội thảo quốc tế về truyện cười dân gian Ba Phi được Bộ Văn hóa Thông tin tổ chức 10 năm trước, các nhà nghiên cứu đều cho rằng truyện cười Ba Phi mang đậm phong vị của làng quê Nam Bộ. Tiếng cười sảng khoái vui tươi, gắn chặt với đồng ruộng, chim thú, cây rừng, có giá trị nghệ thuật cao.

Ví dụ chuyện rắn tát đìa bắt cá, chọi đá làm máy bay rơi, leo cây ớt té gãy chân, le le tập thể dục, tàu rùa chạy nhanh như tàu máy, rắn hổ mây tát nước khô cả đìa cá, lúa nở dưới nước, nếp dẻo đến mức treo được con chó trên xiên nhà, chim chóc bay rần rần che mát cả góc trời, cá rô ăn xoài nhiều nên nấu canh chua không cần dầm me hay chuột vừa chắp tay sau đít vừa hứng lúa...

Năm 2003, Ba Phi được Nhà nước truy tặng danh hiệu Nghệ nhân dân gian và tỉnh Cà Mau đã đầu tư dự án xây dựng khu tưởng niệm ông.

Duy Khang

đêm yên tĩnh - đêm thanh bình